Üzümlü (Cimin) İlçesi Tarihi: Urartulardan Günümüze Bağcılık Diyarı

Cimin'den Üzümlü'ye: Köklü Bir Yerleşim

Cimin (günümüzdeki adıyla Üzümlü), Erzincan'ın doğusunda yer alan, tarih boyunca pek çok medeniyetin izlerini taşıyan ve özellikle kendine has Cimin Üzümü ile tanınan köklü bir yerleşim yeridir. İlçe; arkeolojik mirası, kadim bağcılık kültürü ve yöresel lezzetleriyle Erzincan'ın en karakterli ilçelerinden biridir.

Antik Dönem ve İlk Yerleşimler

• Urartu mirası: Üzümlü ilçesi sınırları içerisinde yer alan Altıntepe Ören Yeri, bölgenin tarihini M.Ö. 8. yüzyıla, Urartu dönemine kadar götürür. Altıntepe, günümüze kadar ulaşan en eski ve en sağlam Urartu şehirlerinden biri olarak kabul edilir; bünyesinde tapınak-saray kompleksi, sütunlu kabul salonu ve mezarlar barındırır.
• Medeniyetler geçidi: Erzincan genelinde olduğu gibi Üzümlü bölgesi de sırasıyla Hititler, Urartular, Medler, Persler, Hellenistik Dönem, Roma ve Bizans medeniyetlerinin egemenliğine sahne olmuştur. Bölgenin genel tarihi için Erzincan Coğrafyası ve Tarihi yazımıza bakabilirsiniz.

Türk Hakimiyeti ve Yakın Tarih

• Mengücekliler ve Selçuklular: 1071 Malazgirt Zaferi'nin ardından bölge Türk hakimiyetine girmiş ve Mengücek Beyliği'nin (Erzincan kolu) önemli noktalarından biri olmuştur. Daha sonra Anadolu Selçukluları ve Osmanlı İmparatorluğu yönetimine geçmiştir.
• İlçe statüsü: Üzümlü, Cumhuriyet döneminde yapılan idari düzenlemelerle ilçe statüsü kazanmıştır. Geçmişte nüfusu daha yüksek olan merkez ilçeden, Üzümlü'nün ayrı bir ilçe olarak kurulmasıyla belirli bir nüfus kayması yaşanmıştır.

Kültürel ve Ekonomik Miras: Cimin Üzümü

Üzümlü'nün tarihi, isminden de anlaşılacağı üzere bağcılıkla ayrılmaz bir bütündür:

• Kadim bağcılık kültürü: Bölgedeki bağcılık geleneği, Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi'ne konu olacak kadar eskidir.
• Coğrafi işaret: İlçeye özgü, halk arasında "Karaerik" olarak da bilinen Cimin Üzümü, 2002 yılında tescillenerek koruma altına alınmıştır. Yaklaşık 9 bin dekar alanda üretilen bu üzüm, ilçenin ekonomik ve tarihi kimliğinin merkezinde yer alır.
• Geleneksel lezzetler: İlçenin tarihi mutfak kültüründe, Cimin üzümünden üretilen "Erzincan Üzümlü Sarucu" (2022 tescilli) ile Üzümlü ile özdeşleşen Babukko yemeği ve Gasefe tatlısı önemli bir yer tutar.

Günümüzde Üzümlü

Günümüzde Üzümlü, Erzincan-Erzurum yolu (D-100 karayolu) üzerinde stratejik bir noktada bulunmakta olup, hem Altıntepe gibi arkeolojik değerleri hem de tarımsal potansiyeliyle şehrin en önemli ilçelerinden biri olmayı sürdürmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Üzümlü ilçesinin eski adı nedir?

Üzümlü ilçesinin eski adı Cimin'dir. İlçeye adını veren meşhur Cimin Üzümü de bu eski isimden gelir.

Altıntepe Ören Yeri hangi medeniyete aittir?

Altıntepe, M.Ö. 8. yüzyıla tarihlenen bir Urartu yerleşimidir ve günümüze ulaşan en sağlam Urartu şehirlerinden biri kabul edilir.

Cimin Üzümü ne zaman tescillendi?

Halk arasında Karaerik olarak da bilinen Cimin Üzümü, 2002 yılında coğrafi işaret (menşe adı) tescili ile koruma altına alınmıştır.

Üzümlü hangi yemekleriyle meşhurdur?

Üzümlü; Babukko yemeği, Gasefe (Kasefe) tatlısı ve Cimin üzümünden üretilen Erzincan Üzümlü Sarucu ile özdeşleşmiştir.