Erzincan Babukko Yöresel Lezzet ve Kültürel Önemi

Babukko (Babuko, Babikko, Baviko, Sarımsaklı)

Babukko, Erzincan mutfak kültüründe özellikle toplu ziyafetlerin ve eski düğünlerin vazgeçilmez, karakteristik lezzetlerinden biridir. Genellikle Üzümlü ilçesiyle özdeşleşen bu yemek; hamur, sarımsaklı yoğurt ve bol tereyağının birleşiminden oluşan, etsiz ancak oldukça doyurucu bir tür "mantı" veya hamur işi yemeği olarak tanımlanır.

Kültürel Önemi ve Sunumu

Babukko, Erzincan’da sosyal dayanışmanın ve misafirperverliğin bir simgesi gibidir. Özellikle eski düğünlerin en gözde yemeği olup, geleneksel olarak yanında Yarma çorbası ve ardından armut hoşafı ile servis edilir. Düğün menülerinde "birinci menü" seçeneği olarak sunulduğunda, "ufak yemek" denilen diğer yardımcı yemekler genellikle ikram edilmez. Tunceli gibi komşu illerde Zerefet adıyla bilinen benzeri bir lezzetle karıştırılsa da, yapım teknikleri ve yöresel dokunuşlarıyla Erzincan mutfağında kendine has bir yer edinmiştir.

Babukko Yapımının İncelikleri

Yemeğin hazırlanışı sabır ve emek gerektiren aşamalardan oluşur:

• Hamurun Hazırlanması: Un, su (veya süt), tuz ve bazen karbonat/maya kullanılarak oldukça katı bir hamur yoğrulur. Hamur o kadar koyu ve sert olmalıdır ki, geleneksel olarak kadınların gücü yetmediği için yoğurma işlemini erkeklerin yaptığı anlatılır. Bu sert hamura yörede "hâsıl ekmek" denir.
• Pişirme: Hazırlanan hamur yuvarlak bir şekil verilerek tandırda veya fırında üzeri kızarana kadar pişirilir. Pişen bu büyük ekmeğe "kömbe" adı verilir.
• İçinin Oyulması ve Ufalanması: Fırından çıkan kömbenin üst kabuğu bir kapak gibi daire şeklinde kesilerek çıkarılır. Ekmeğin iç kısmı bir kaşık veya bıçak yardımıyla ufalanarak (fındık veya leblebi büyüklüğünde) çıkarılır.
• Soslama: Boşaltılan ekmek kabuğunun içine, ufalanmış ekmek parçaları geri doldurulur. Üzerine bolca sarımsaklı yoğurt veya geleneksel yöntemle süzme yoğurttan hazırlanan kurut (keş) ayranı dökülür.
• Final Dokunuşu: En son aşamada, üzerine bol miktarda kızgın tereyağı (isteğe bağlı olarak pul biberli) gezdirilerek servis edilir.

Malzemeler

Hamur için: 2 kg un, 1 litre süt veya su, sıvı yağ, tuz, hamur mayası veya karbonat.

Üzeri için: 1 kg yoğurt (veya kurut), 5-6 diş sarımsak, 200-500 gr tereyağı.

Gastronomi ve Coğrafi İşaret

Babukko, Erzincan’ın marka değeri taşıyan ve gastronomi turizmi kapsamında coğrafi işaret başvurusu ile tescillenmesi önerilen stratejik lezzetler arasında yer almaktadır.