Kızlar Kalesi (Köşküngar): Erzincan'ın Kayaya Oyulmuş Sırrı

Erzincan'ın bilinen turistik rotalarının biraz dışına çıkıp şehir merkezine yaklaşık 10 km uzaktaki Buğdaylı Köyü'ne doğru yol aldığınızda, kayaların içine gizlenmiş sessiz bir geçmişle karşılaşırsınız: Kızlar Kalesi. Halk arasında Köşküngar olarak da anılan bu yer, taş üstüne taş konularak yapılmış görkemli bir surlu kale değil; doğal kayaların oyulmasıyla biçimlenmiş, çoğu kişinin adını bile duymadığı, az ziyaret edilen bir kalıntıdır. Tam da bu yüzden, tarihe ve keşfe meraklı gezginler için merak uyandıran bir durağa dönüşür.

Kızlar Kalesi nerede ve nasıl gidilir?

Kızlar Kalesi, Erzincan'ın Merkez ilçesine bağlı Buğdaylı Köyü yakınlarında yer alır. Şehir merkezinden köye araçla ulaşmak mümkün; ancak kalenin bulunduğu noktaya varmak için işin bir kısmını ayaklarınıza bırakmanız gerekir. Köyden sonra dik ve yer yer zikzaklı bir patikadan kısmen yürüyerek tırmanılır.

Arazi zorlu olduğu için ziyaret öncesinde birkaç hazırlık yapmakta fayda var:

• Sağlam, kaymayan bir yürüyüş ayakkabısı giyin.
• Havanın açık ve kuru olduğu bir gün seçin; yağışta patika kayganlaşır.
• Yanınıza su alın ve mümkünse bölgeyi bilen biriyle çıkın.
• Burası turizme düzenlenmemiş bir alandır; tabela, korkuluk veya düzenli yol beklemeyin.

Kızlar Kalesi'nin tarihi nedir?

Kızlar Kalesi'nin en çarpıcı yanı, tümüyle kayaya oyularak şekillendirilmiş olmasıdır. İçinde, kayanın içine oyulmuş iki adet sarnıç bulunur. Birbirine yaklaşık 3 metre mesafedeki bu sarnıçların her biri yaklaşık 2 metre yükseklik ve genişliktedir; içlerine kayaya oyulmuş merdivenlerle inilir. Ayrıca yapıyı besleyen su kanalları da dikkat çeker. Bütün bunlar, burada bir zamanlar planlı bir yaşam ve savunma düşüncesinin var olduğunu düşündürür.

Kalenin kökeni Urartu dönemine atfedilir. Yüzeyde rastlanan seramik parçalarının Urartu ve Ortaçağ dönemlerine tarihlenebildiği anlatılır. Ne var ki yapının kesin yapım tarihi ve onu kim yaptırdığı bilinmiyor; bu konuda net bir kayıt bulunmuyor. Dolayısıyla buradaki bilgiler büyük ölçüde yerel anlatılara ve yüzey gözlemlerine dayanır, kesin arkeolojik bir hükme değil.

Tarihî bağlamı güçlendiren önemli bir ayrıntı da yakınlıktır: Bölgede bulunan ve önemli bir Urartu kenti olan Altıntepe Ören Yeri, Kızlar Kalesi'nin Urartu izleriyle ilişkilendirilmesini daha anlamlı kılar.

Kızlar Kalesi efsanesi nedir?

Yerin adı, en az taşları kadar merak uyandırır. Rivayete göre kaleye "Kızlar Kalesi" denmesinin sebebi, eski zamanlarda Erzincan'a yapılan düşman baskınlarında halkın genç kızlarını korumak için onları bu kayalık sığınağa saklamasıdır. Tehlike geçene kadar kızların burada güvende tutulduğu anlatılır. Bu anlatı kesin bir tarihî belgeye dayanmasa da, kalenin ulaşılması güç, gizli ve korunaklı konumuyla şaşırtıcı biçimde örtüşür; belki de efsanenin yüzyıllarca yaşamasının nedeni budur.

Çevresinde gezilecek yerler

Kızlar Kalesi'ni gezi planınıza alıyorsanız, Erzincan'ın tarih ve doğa açısından zengin diğer noktalarını da aynı rotaya eklemek keyifli olur:

• Altıntepe Ören Yeri: Urartu dönemine ışık tutan, bölgenin en önemli arkeolojik alanlarından biri.
• Kemah Kalesi: Binlerce yıllık geçmişiyle Erzincan'ın köklü kale kültürünü temsil eden bir yapı.
• Girlevik Şelalesi: Tarihî bir günü doğayla taçlandırmak isteyenler için ideal bir durak.

Kızlar Kalesi, gösterişli bir anıt aramayanlar; sessizliğin, kayanın ve anlatıların içinde geçmişi hayal etmekten keyif alanlar için gerçek bir keşif noktasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kızlar Kalesi nerede?

Erzincan'ın Merkez ilçesine bağlı Buğdaylı Köyü yakınında, şehir merkezine yaklaşık 10 km uzaklıkta yer alır. Halk arasında Köşküngar adıyla da bilinir.

Kızlar Kalesi gerçek bir kale mi?

Geleneksel anlamda surlarla inşa edilmiş bir kale değildir. Doğal kayaların oyulmasıyla oluşturulmuş, içinde sarnıçlar ve su kanalları bulunan bir kaya-oyma kalıntısıdır.

Kızlar Kalesi hangi döneme aittir?

Urartu dönemine atfedilir ve yüzeydeki seramik parçaları Urartu ile Ortaçağ dönemlerine tarihlenebilir. Ancak kesin yapım tarihi ve yaptıranı bilinmemektedir.

Kızlar Kalesi'ne adını veren efsane nedir?

Rivayete göre, düşman baskınları sırasında halkın genç kızlarını korumak için bu kayalık sığınağa saklamasından dolayı bu adı almıştır.